Περί επιδόματος θέσης ευθύνης

Περιφέρεια. Επίδομα θέσης ευθύνης. Η προηγούμενη της άσκησης καθηκόντων έκδοση της απόφασης ορισμού προϊσταμένου απαιτείται α) σε κάθε περίπτωση ανεξαρτήτως της αιτίας στην οποία οφείλεται η αναπλήρωση, δηλαδή απουσία ή κώλυμα και κένωση ή σύσταση θέσης και β) προεχόντως, προς διακρίβωση και επαλήθευση της νομιμότητας της αναπλήρωσης, κατά τις προϋποθέσεις του άρθρου 87 του Υπαλληλικού Κώδικα, σε συνάρτηση προς την ιδιότητα του ορισθέντος αναπληρωτή προϊσταμένου, την αιτία άσκησης των σχετικών καθηκόντων εκ μέρους του, του χρονικού διαστήματος, στο οποίο εκτείνεται η σχετική αρμοδιότητα (ως αναπληρωτή προϊσταμένου), ενόψει και των διαφορετικών προϋποθέσεων, καθώς και των διαδικασιών που απαιτούνται για τη νόμιμη απόκτηση της ιδιότητας του προϊσταμένου ή του αναπληρωτή του, αλλά και των εννόμων συνεπειών που συνεπάγεται η απόκτηση της ιδιότητας του αναπληρωτή Προϊσταμένου τόσο ως προς τις υπαλληλικές σχέσεις και τις σχέσεις του οικείου Τμήματος με άλλες υπηρεσίες ή τρίτους όσο και ως προς την υπηρεσιακή κατάσταση και εξέλιξη αυτού του ιδίου υπαλλήλου. Επομένως, σε περίπτωση που είτε δεν έχει εκδοθεί απόφαση ορισμού αναπληρωτή προϊσταμένου είτε η απόφαση έχει εκδοθεί κατά παράβαση των ανωτέρω, η καταβολή του επιδόματος θέσης ευθύνης σε αυτόν που υπηρετεί ως αναπληρωτής προϊστάμενος, στερείται νομίμου ερείσματος. Μη νόμιμη δαπάνη, ωστόσο το ένταλμα θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης, αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, σε βάρος των πιστώσεων του οποίου έχει εκδοθεί (Ελ. Συν. Κλιμ. Τμ. 1 Πράξη 44/2019 – Όμοια η Ελ. Συν. Κλιμ. Τμ. 1 Πράξη 43/2019).


Ελ. Συν. Κλιμ. Τμ. 1 Πράξη 44/2019

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΑΠΑΝΩΝ ΣΤΟ Ι ΤΜΗΜΑ
ΠΡΑΞΗ 44/2019

Αποτελούμενο από τον Πρόεδρο του Κλιμακίου Σταμάτιο Πουλή, Σύμβουλο, και τα μέλη Ελένη Νικολάου και Μαρία Ζέρβα, Παρέδρους.

Συνήλθε στην αίθουσα διασκέψεων του Δικαστηρίου, στις 19 Φεβρουαρίου 2019, για να αποφανθεί, ύστερα από σχετική διαφωνία που ανέκυψε μεταξύ της Επιτρόπου στη 15η Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Περιφέρειας ΧΧΧ, σχετικά με τη θεώρηση του 1189 χρηματικού εντάλματος πληρωμής, οικονομικού έτους 2018, της ως άνω Περιφέρειας.

Άκουσε την εισήγηση της Παρέδρου Ελένης Νικολάου.

Σκέφθηκε κατά το νόμο και
αποφάσισε τα ακόλουθα

1. Η Επίτροπος στη 15η Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αρνήθηκε, με τη 18/10.9.2018 πράξη επιστροφής, να θεωρήσει το 1182, οικονομικού έτους 2018, χρηματικό ένταλμα πληρωμής της Περιφέρειας ΧΧΧ. Το επίμαχο ένταλμα αφορά στην καταβολή επιδόματος θέσης ευθύνης, για το χρονικό διάστημα από 8.9.2017 μέχρι 28.2.2018, ποσού 1.918,49 ευρώ, στη φερόμενη ως δικαιούχο ΧΧΧ, υπάλληλο κατηγορίας ΠΕ, κλάδου Διοικητικού – Οικονομικού με βαθμό Α΄ του ανωτέρω φορέα, που άσκησε καθήκοντα αναπληρώτριας προϊσταμένης του Τμήματος Επαγγέλματος και Εργασίας της Διεύθυνσης Ανάπτυξης της Περιφερειακής Ενότητας ΧΧΧ. Τη θεώρηση του εντάλματος αρνήθηκε η αναπληρώτρια Επίτροπος με την αιτιολογία ότι η ως άνω αναπλήρωση από τη φερόμενη ως δικαιούχο υπάλληλο έλαβε χώρα κατά παράβαση των παρ. 1 και 4 του άρθρου 87 του ν.3528/2007 (Α 26), όπως ισχύουν, χωρίς απόφαση ορισμού της ως αναπληρώτριας Προϊσταμένης. Με το 213570/31.10.2018 έγγραφο του αναπληρωτή Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Μισθοδοσίας η Περιφέρεια επανυπέβαλε το χρηματικό ένταλμα προς θεώρηση, υποστηρίζοντας τη νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης, για τους λόγους που εκτίθενται στο έγγραφο αυτό και στα σχετικά συνημμένα. Η αναπληρώτρια Επίτροπος, όμως, ενέμεινε στην άρνησή της, με συνέπεια να ανακύψει διαφωνία για την άρση της οποίας νομίμως απευθύνεται, με την από 13.11.2018 έκθεση, στο Κλιμάκιο τούτο.

2. Α. Με τις διατάξεις του άρθρου πρώτου του ν. 3839/2010 «Σύστημα επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων με αντικειμενικά και αξιοκρατικά κριτήρια – Σύσταση Ει¬δικού Συμβουλίου Επιλογής Προϊσταμένων (ΕΙ.Σ.Ε.Π.) και λοιπές διατάξεις» (Α 51, διορ. σφαλ. Α 83) αντικαταστάθηκε, μεταξύ άλλων άρθρων, το άρθρο 87, με τίτλο «Αναπλήρωση προϊσταμένων» του Κώδικα Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ (εφεξής: «Υπαλληλικού Κώδικα»), που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3528/2007 (Α 26), το οποίο εφαρμόζεται αναλογικά και στο προσωπικό που υπηρετεί στις Περιφέρειες ως ΟΤΑ β΄ βαθμού (βλ. άρθρο 253 παρ. 1 ν. 3852/2010 «Νέα αρχιτεκτονική της αυτοδιοίκησης και της αποκεντρωμένης διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης») και ορίζει τα ακόλουθα: «1. Τον προϊστάμενο, που απουσιάζει ή κωλύεται, αναπλη¬ρώνει στα καθήκοντά του ο ανώτερος κατά βαθμό προϊ¬στάμενος των υποκείμενων οργανικών μονάδων, … 2. Αν δεν υπάρχουν υποκείμενες οργανικές μονάδες, τον προϊστάμενο αναπληρώνει στα καθήκοντα του ο ανώτερος κατά βαθμό υπάλληλος που υπηρετεί στην ίδια οργανική μονάδα, εφόσον ανήκει σε κλάδο του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπεται ότι μπορούν να προΐστανται σύμφωνα με τις οικείες οργανικές διατάξεις. Αν υπηρετούν περισσότεροι υπάλληλοι με τον ίδιο βαθμό, αναπληρώνει αυτός που έχει περισσότερο χρόνο στο βαθμό ή αυτός που ορίζεται από τον προϊστάμενο της αμέσως υπερκείμενης μονάδας ή αρχής. 3. Αν κενωθεί ή συσταθεί θέση προϊσταμένου οργανικής μονάδος, έως την επιλογή και τοποθέτηση νέου προϊστα¬μένου, εφαρμόζονται οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2. Ο αναπληρωτής προϊσταμένου οργανικής μονάδας κατά την παράγραφο αυτή δικαιούται το προβλεπόμενο για τη θέση επίδομα από την έναρξη της αναπλήρωσης». Ο ν. 4354/2015 (Α 176), στο κεφάλαιο Β΄ «Διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Οικονομικών» (άρθρα 1-36, έναρξη ισχύος από 1.1.2016, σύμφωνα με το άρθρο 35), στο πεδίο εφαρμογής του οποίου υπάγονται και οι υπάλληλοι των ΟΤΑ β΄ βαθμού (περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 7), ορίζει στο άρθρο 16 ότι «1. Στους προϊσταμένους οργανικών μονάδων καταβάλλεται, για όσο χρόνο ασκούν τα καθήκοντα τους, μηνιαίο επίδομα θέσης ευθύνης οριζόμενο, κατά βαθμίδα θέσης, ως εξής: … αζ) Προϊστάμενοι Τμημάτων, διακόσια ενενήντα (290) ευρώ …. 3. Στην περίπτωση κένωσης ή σύστασης θέσης προϊσταμένου οργανικής μονάδας το ως άνω επίδομα καταβάλλεται στο νόμιμο αναπληρωτή, από την έναρξη της αναπλήρωσης. …».

Β. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγονται, πλην άλλων, τα εξής: Μετά την κένωση θέσης προϊσταμένου οργανικής μονάδας ΟΤΑ β΄ βαθμού και μέχρι την πλήρωσή της, κατά τη διαδικασία που διαγράφεται στα άρθρα 84 – 86 του Υπαλληλικού Κώδικα, όπως ισχύουν, ασκούνται καθήκοντα αναπληρωτή προϊσταμένου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 87 του ίδιου Κώδικα. Ο νόμιμος αναπληρωτής προϊστάμενος δικαιούται το προβλεπόμενο επίδομα θέσης ευθύνης. Προϋποθέσεις για τη νόμιμη καταβολή του επιδόματος είναι η προηγούμενη της άσκησης των καθηκόντων έκδοση απόφασης του αρμοδίου κατά περίπτωση οργάνου περί ορισμού υπαλλήλου ως αναπληρωτή προϊσταμένου και, ακολούθως, η πραγματική άσκηση των καθηκόντων από τον υπάλληλο. Στην περίπτωση αναπλήρωσης σε οργανική μονάδα που δεν διαρθρώνεται σε επιμέρους υποκείμενες μονάδες τον προϊστάμενο αναπληρώνει στα καθήκοντα του ο ανώτερος κατά βαθμό υπάλληλος που υπηρετεί στην ίδια οργανική μονάδα, μεταξύ δε ομοιόβαθμων, αυτός που έχει περισσότερο χρόνο στο βαθμό ή αυτός που ορίζεται από τον προϊστάμενο της αμέσως υπερκείμενης μονάδας ή αρχής. Ως υπάλληλος που υπηρετεί στην ίδια οργανική μονάδα νοείται υπάλληλος που έχει τοποθετηθεί, κατ’ αντιδιαστολή προς τον υπάλληλο που έχει τοποθετηθεί σε άλλη οργανική μονάδα, και ασκεί πρόσθετα καθήκοντα σε Τμήμα στο οποίο προκύπτει η ανάγκη αναπλήρωσης. Το αρμόδιο για την τοποθέτηση προϊσταμένων όργανο δεσμεύεται από το προβάδισμα των βαθμών, όμως μπορεί να παρακάμψει το συμπληρωματικό χρονικό κριτήριο, ενώ παρακάμπτονται και τα δύο κριτήρια αν το αρμόδιο για την τοποθέτηση όργανο αποφασίσει να ορίσει ως αναπληρωτή τον προϊστάμενο άλλης οργανικής μονάδας του ίδιου επιπέδου. Η προηγούμενη της άσκησης καθηκόντων έκδοση της απόφασης ορισμού προϊσταμένου απαιτείται α) σε κάθε περίπτωση ανεξαρτήτως της αιτίας στην οποία οφείλεται η αναπλήρωση, δηλαδή απουσία ή κώλυμα και κένωση ή σύσταση θέσης και β) προεχόντως, προς διακρίβωση και επαλήθευση της νομιμότητας της αναπλήρωσης, κατά τις προϋποθέσεις του άρθρου 87 του Υπαλληλικού Κώδικα, σε συνάρτηση προς την ιδιότητα του ορισθέντος αναπληρωτή προϊσταμένου, την αιτία άσκησης των σχετικών καθηκόντων εκ μέρους του, του χρονικού διαστήματος, στο οποίο εκτείνεται η σχετική αρμοδιότητα (ως αναπληρωτή προϊσταμένου), ενόψει και των διαφορετικών προϋποθέσεων, καθώς και των διαδικασιών που απαιτούνται για τη νόμιμη απόκτηση της ιδιότητας του προϊσταμένου ή του αναπληρωτή του, αλλά και των εννόμων συνεπειών που συνεπάγεται η απόκτηση της ιδιότητας του αναπληρωτή Προϊσταμένου τόσο ως προς τις υπαλληλικές σχέσεις και τις σχέσεις του οικείου Τμήματος με άλλες υπηρεσίες ή τρίτους όσο και ως προς την υπηρεσιακή κατάσταση και εξέλιξη αυτού του ιδίου υπαλλήλου (Κλιμ.Προλ.Ελ.Δαπ στο Ι Τμ. 8/2018, κ.α.). Επομένως, σε περίπτωση που είτε δεν έχει εκδοθεί απόφαση ορισμού αναπληρωτή προϊσταμένου είτε η απόφαση έχει εκδοθεί κατά παράβαση των ανωτέρω, η καταβολή του επιδόματος θέσης ευθύνης σε αυτόν που υπηρετεί ως αναπληρωτής προϊστάμενος, στερείται νομίμου ερείσματος (πρβλ. Κλιμ. Προλ. Ελ. Δαπ. Ι Τμ. 20, 117/2018 κ.α.).

3. Στον Οργανισμό της Περιφέρειας ΧΧΧ προβλέπεται η διάρθρωση των υπηρεσιακών της μονάδων [πδ 145/2010 (Α 238), όπως έχει τροποποιηθεί, επικαιροποιηθεί και κωδικοποιηθεί, ΥΑ 44403/2011 (Β 2494, ορθή επανάληψη Β 2822), αποφάσεις Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης ΧΧΧ 109290/39629/2016 (Β 4251), και Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης ΧΧΧ 66313/24553/2017 (Β 3051/5.9.2017), 37419/13479/2018 (Β 1661/11.5.2018)]. Η Γενική Διεύθυνση Βιώσιμης Ανάπτυξης και Κλιματικής Αλλαγής  (άρθρο 16 Ι) συγκροτείται από επιμέρους Διευθύνσεις και Διευθύνσεις Ανάπτυξης ανά περιφερειακή ενότητα (άρθρο 62 της 66313/2017 απόφασης) και κάθε Διεύθυνση Ανάπτυξης απαρτίζεται από τα τμήματα Χορήγησης Αδειών Ανάπτυξης, Ενέργειας, Φυσικών Πόρων, Επαγγέλματος και Εργασίας, Εμπορίου, Γραμματειακής Υποστήριξης και τα Τμήματα (δέκα) Ανωνύμων Εταιρειών στις περιφερειακές ενότητες (άρθρο 69). Σχετικά με τους Προϊσταμένους των οργανικών μονάδων ορίζεται ότι προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων, προϊστάμενοι Διευθύνσεων και προϊστάμενοι Τμημάτων επιλέγονται, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, υπάλληλοι κατηγοριών και κλάδων, όπως αποτυπώνονται στα περιγράμματα θέσεων εργασίας (άρθρο 83 της 66313/2017 απόφασης).

4. Στην υπό κρίση υπόθεση, από τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής προκύπτουν τα ακόλουθα: Με τη 1545/8.2.2017 απόφαση του αναπληρωτή προϊσταμένου Διεύθυνσης Ανάπτυξης Περιφερειακής Ενότητας ΧΧΧ με θέμα «τοποθέτηση προσωπικού σε τμήματα» της Διεύθυνσης, στο Τμήμα Επαγγέλματος τοποθετήθηκαν ο ΧΧΧ, κατηγορίας ΠΕ Μηχανικών, με βαθμό Α΄, με χρέη αναπληρωτή προϊσταμένου η ΧΧΧ, κατηγορίας ΠΕ Διοικητικού – Οικονομικού, με βαθμό Α΄, ένας υπάλληλος που, όμως, είχε ήδη μετακινηθεί στη Διεύθυνση πληροφορικής και ένας υπάλληλος κατηγορίας ΔΕ με βαθμό Γ. Με την 10221/7.9.2017 όμοια απόφαση τροποποιήθηκε η προαναφερόμενη και ο ΧΧΧ τοποθετήθηκε στο Τμήμα Εμπορίου με πρόσθετα καθήκοντα στο Τμήμα Επαγγέλματος και Εργασίας. Από 8.9.2017 καθήκοντα αναπληρώτριας προϊσταμένης του Τμήματος αυτού άσκησε η ΧΧΧ. Για να της καταβληθεί το επίδομα θέσης ευθύνης (αναπληρώτριας) Προϊσταμένης Τμήματος, για το χρονικό διάστημα από 8.9.2017 μέχρι 28.2.2018, εκδόθηκε το ήδη ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής.

5. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες νομικές σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η φερόμενη ως δικαιούχος του ελεγχόμενου τίτλου, η οποία άσκησε καθήκοντα αναπληρώτριας προϊσταμένης Τμήματος της Περιφέρειας ΧΧΧ, κατά τα προαναφερόμενα, μη νομίμως άσκησε τα καθήκοντα αυτά χωρίς να οριστεί Προϊσταμένη με απόφαση του αρμόδιου οργάνου. Συνεπώς, η εντελλόμενη δαπάνη στερείται κατ’ αρχήν νομίμου ερείσματος. Περαιτέρω, όμως, λαμβάνοντας υπόψη ότι η δικαιούχος του χρηματικού εντάλματος, ήταν εκπαιδευτικής κατηγορίας ΠΕ, με βαθμό Α΄, στο Τμήμα δεν υπηρετούσε, σύμφωνα με την ισχύουσα απόφαση τοποθέτησης, άλλος υπάλληλος με βαθμό Α΄, ο δε υπάλληλος που κατά τον προγενέστερο χρόνο ασκούσε τα καθήκοντα αυτά, μετακινήθηκε στο Τμήμα Εμπορίου της ίδιας Διεύθυνσης, και δεν μπορούσε να λογίζεται ως υπηρετών στο Τμήμα Επαγγέλματος και Εργασίας από την άσκηση πρόσθετων καθηκόντων σε αυτό και ότι, εν τέλει, ήταν η μόνη υπάλληλος στην οποία επιτρεπόταν να ανατεθούν καθήκοντα προϊσταμένου κατ’ εφαρμογή του εδαφίου α της παραγράφου 1 του άρθρου 87 του υπαλληλικού κώδικα, λόγω βαθμού, όπως προβλέπεται για την περίπτωση ορισμού προϊσταμένου χωρίς το αρμόδιο όργανο να ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια, το Κλιμάκιο κρίνει ότι χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των ισχυουσών διατάξεων, τα αρμόδια όργανα θεώρησαν ότι η αναπλήρωση επέρχεται αυτοδικαίως χωρίς να εκδοθεί σχετική απόφαση ορισμού προϊσταμένου.

6. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη δεν είναι νόμιμη, ωστόσο, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγνωστής πλάνης, αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, σε βάρος των πιστώσεων του οποίου έχει εκδοθεί.

Για τους λόγους αυτούς

Αποφαίνεται ότι το 1182 χρηματικό ένταλμα πληρωμής, οικονομικού έτους 2018, της Περιφέρειας ΧΧΧ, ποσού 1.918,49 ευρώ, δεν πρέπει να θεωρηθεί λόγω λήξης του οικονομικού έτους.


Ελ. Συν. Κλιμ. Τμ. 1 Πράξη 43/2019

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΑΠΑΝΩΝ ΣΤΟ Ι ΤΜΗΜΑ
ΠΡΑΞΗ 43/2019

Αποτελούμενο από τον Πρόεδρο του Κλιμακίου Σταμάτιο Πουλή, Σύμβουλο, και τα μέλη Ελένη Νικολάου και Μαρία Ζέρβα, Παρέδρους.

Συνήλθε στην αίθουσα διασκέψεων του Δικαστηρίου, στις 19 Φεβρουαρίου 2019, για να αποφανθεί, ύστερα από σχετική διαφωνία που ανέκυψε μεταξύ της Επιτρόπου στη 15η Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Περιφέρειας ΧΧΧ, σχετικά με τη θεώρηση του 1189 χρηματικού εντάλματος πληρωμής, οικονομικού έτους 2018, της ως άνω Περιφέρειας.

Άκουσε την εισήγηση της Παρέδρου Ελένης Νικολάου.

Σκέφθηκε κατά το νόμο και
αποφάσισε τα ακόλουθα

1. Η Επίτροπος στη 15η Υπηρεσία Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αρνήθηκε, με τη 19/10.9.2018 πράξη επιστροφής, να θεωρήσει το 1189, οικονομικού έτους 2018, χρηματικό ένταλμα πληρωμής της Περιφέρειας ΧΧΧ. Το επίμαχο ένταλμα αφορά στην καταβολή (διαφοράς) επιδόματος θέσης ευθύνης, για το χρονικό διάστημα από 1.1.2018 μέχρι 31.7.2018, ποσού 1284,86 ευρώ, στη φερόμενη ως δικαιούχο ΧΧΧ, υπάλληλο κατηγορίας ΠΕ, κλάδου Γεωτεχνικών με βαθμό Α΄ του ανωτέρω φορέα, που άσκησε καθήκοντα αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Δυτικού Τομέα ΧΧΧ της Περιφέρειας ΧΧΧ. Τη θεώρηση του τίτλου πληρωμής αρνήθηκε η αναπληρώτρια Επίτροπος με την αιτιολογία ότι η ως άνω αναπλήρωση από τη φερόμενη ως δικαιούχο υπάλληλο έλαβε χώρα κατά παράβαση των παρ. 1 και 4 του άρθρου 87 του ν.3528/2007 (Α 26), όπως ισχύουν, χωρίς απόφαση ορισμού της ως αναπληρώτριας Προϊσταμένης. Με το 213245/30.10.2018 έγγραφο του αναπληρωτή Προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών η Περιφέρεια επανυπέβαλε το χρηματικό ένταλμα προς θεώρηση, υποστηρίζοντας τη νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης, για τους λόγους που εκτίθενται στο έγγραφο αυτό και στα σχετικά συνημμένα. Η Επίτροπος, όμως, ενέμεινε στην άρνησή της, με συνέπεια να ανακύψει διαφωνία για την άρση της οποίας νομίμως απευθύνεται, με την από 2.11.2018 έκθεση, στο Κλιμάκιο τούτο.

2. Α. Με τις διατάξεις του άρθρου πρώτου του ν. 3839/2010 «Σύστημα επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων με αντικειμενικά και αξιοκρατικά κριτήρια …» (Α 51, διορ. σφαλ. Α 83) αντικαταστάθηκε, μεταξύ άλλων άρθρων, το άρθρο 87, με τίτλο «Αναπλήρωση προϊσταμένων» του Κώδικα Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ (εφεξής: «Υπαλληλικού Κώδικα»), που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3528/2007 (Α 26), το οποίο εφαρμόζεται αναλογικά και στο προσωπικό που υπηρετεί στις Περιφέρειες ως ΟΤΑ β΄ βαθμού (βλ. άρθρο 253 παρ. 1 ν. 3852/2010) και ορίζει τα ακόλουθα: «1. Τον προϊστάμενο, που απουσιάζει ή κωλύεται, αναπλη¬ρώνει στα καθήκοντά του ο ανώτερος κατά βαθμό προϊ¬στάμενος των υποκείμενων οργανικών μονάδων, εφόσον ανήκει σε κλάδο του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπεται ότι μπορούν να προΐστανται σύμφωνα με τις οικείες οργανικές διατάξεις και επί ομοιοβάθμων ο προϊστάμενος που έχει ασκήσει περισσότερο χρόνο καθήκοντα προϊσταμένου. Το αρμόδιο για την τοποθέτηση προϊσταμένων όργανο μπορεί, τηρουμένου του προβαδίσματος των βαθμών, να ορίσει ως αναπληρωτή προϊσταμένου οργανικής μονάδας, που απουσιάζει ή κωλύεται, έναν από τους προϊσταμένους των υποκείμενων οργανικών μονάδων. 2. … 4. Αν κενωθεί ή συσταθεί θέση προϊσταμένου οργανικής μονάδος, έως την επιλογή και τοποθέτηση νέου προϊστα¬μένου, εφαρμόζονται οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2. Ο αναπληρωτής προϊσταμένου οργανικής μονάδας κατά την παράγραφο αυτή δικαιούται το προβλεπόμενο για τη θέση επίδομα από την έναρξη της αναπλήρωσης». Ο ν. 4354/2015 (Α 176), στο κεφάλαιο Β «Διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Οικονομικών» (άρθρα 1-36, έναρξη ισχύος από 1.1.2016, σύμφωνα με το άρθρο 35), στο πεδίο εφαρμογής του οποίου υπάγονται και οι υπάλληλοι των ΟΤΑ β΄ βαθμού (περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 7), ορίζει στο άρθρο 16 ότι «1. Στους προϊσταμένους οργανικών μονάδων καταβάλλεται, για όσο χρόνο ασκούν τα καθήκοντα τους, μηνιαίο επίδομα θέσης ευθύνης οριζόμενο, κατά βαθμίδα θέσης, ως εξής: … αε) Προϊστάμενοι Διευθύνσεων …, τετρακόσια πενήντα (450) ευρώ …. 3. Στην περίπτωση κένωσης ή σύστασης θέσης προϊσταμένου οργανικής μονάδας το ως άνω επίδομα καταβάλλεται στο νόμιμο αναπληρωτή, από την έναρξη της αναπλήρωσης. (…)».

Β. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγονται, πλην άλλων, τα εξής: Μετά την κένωση θέσης προϊσταμένου οργανικής μονάδας ΟΤΑ β΄ βαθμού και μέχρι την πλήρωσή της, κατά τη διαδικασία που διαγράφεται στα άρθρα 84 – 86 του Υπαλληλικού Κώδικα, όπως ισχύουν, ασκούνται καθήκοντα αναπληρωτή προϊσταμένου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 87 του ίδιου Κώδικα. Ο νόμιμος αναπληρωτής προϊστάμενος δικαιούται το προβλεπόμενο επίδομα θέσης ευθύνης. Προϋποθέσεις για τη νόμιμη καταβολή του επιδόματος είναι η προηγούμενη της άσκησης των καθηκόντων έκδοση απόφασης του αρμοδίου κατά περίπτωση οργάνου περί ορισμού υπαλλήλου ως αναπληρωτή προϊσταμένου και, ακολούθως, η πραγματική άσκηση των καθηκόντων από τον υπάλληλο. Στην περίπτωση αναπλήρωσης σε οργανική μονάδα που διαρθρώνεται από επιμέρους υποκείμενες, προβάδισμα στον ορισμό ως αναπληρωτή έχει ο ανώτερος κατά βαθμό προϊστάμενος των υποκείμενων μονάδων και σε περίπτωση ομοιόβαθμων προβάδισμα δίνεται στον προϊστάμενο που έχει ασκήσει περισσότερο χρόνο καθήκοντα προϊσταμένου. Το αρμόδιο για την τοποθέτηση προϊσταμένων όργανο δεσμεύεται από το προβάδισμα των βαθμών, όμως μπορεί να παρακάμψει το συμπληρωματικό κριτήριο του χρόνου άσκησης των καθηκόντων, ενώ παρακάμπτονται και τα δύο κριτήρια αν το αρμόδιο για την τοποθέτηση όργανο αποφασίσει να ορίσει ως αναπληρωτή τον προϊστάμενο άλλης οργανικής μονάδας του ίδιου επιπέδου. Η προηγούμενη της άσκησης καθηκόντων έκδοση της απόφασης ορισμού προϊσταμένου απαιτείται α) σε κάθε περίπτωση ανεξαρτήτως της αιτίας στην οποία οφείλεται η αναπλήρωση, δηλαδή απουσία ή κώλυμα και κένωση ή σύσταση θέσης και β) προεχόντως, προς διακρίβωση και επαλήθευση της νομιμότητας της αναπλήρωσης, κατά τις προϋποθέσεις του άρθρου 87 του Υπαλληλικού Κώδικα, σε συνάρτηση προς την ιδιότητα του ορισθέντος αναπληρωτή Προϊσταμένου, την αιτία άσκησης των σχετικών καθηκόντων εκ μέρους του, του χρονικού διαστήματος, στο οποίο εκτείνεται η σχετική αρμοδιότητα (ως αναπληρωτή Προϊσταμένου), ενόψει και των διαφορετικών προϋποθέσεων, καθώς και των διαδικασιών που απαιτούνται για τη νόμιμη απόκτηση της ιδιότητας του Προϊσταμένου ή του αναπληρωτή του, αλλά και των εννόμων συνεπειών που συνεπάγεται η απόκτηση της ιδιότητας του αναπληρωτή Προϊσταμένου τόσο ως προς τις υπαλληλικές σχέσεις και τις σχέσεις του οικείου Τμήματος με άλλες υπηρεσίες ή τρίτους όσο και ως προς την υπηρεσιακή κατάσταση και εξέλιξη αυτού του ιδίου υπαλλήλου (Κλιμ.Προλ.Ελ.Δαπ στο Ι Τμ. 8/2018, κ.α.). Επομένως, σε περίπτωση που είτε δεν έχει εκδοθεί απόφαση ορισμού αναπληρωτή προϊσταμένου είτε η απόφαση έχει εκδοθεί κατά παράβαση των ανωτέρω, η καταβολή του επιδόματος θέσης ευθύνης σε αυτόν που υπηρετεί ως αναπληρωτής προϊστάμενος, στερείται νομίμου ερείσματος (πρβλ. Κλιμ. Προλ. Ελ. Δαπ. Ι Τμ. 20, 117/2018 κ.α.).

3. Στον Οργανισμό της Περιφέρειας ΧΧΧ προβλέπεται η διάρθρωση των υπηρεσιακών της μονάδων [πδ 145/2010 (Α 238), όπως έχει τροποποιηθεί, επικαιροποιηθεί και κωδικοποιηθεί, ΥΑ 44403/2011 (Β 2494, ορθή επανάληψη Β 2822), αποφάσεις Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης ΧΧΧ 109290/39629/2016 (Β 4251), και Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης ΧΧΧ 66313/24553/2017 (Β 3051/5.9.2017), 37419/13479/2018 (Β 1661/11.5.2018)]. Η Γενική Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας, Κτηνιατρικής και Αλιείας (άρθρο 16 Θ) συγκροτείται από επιμέρους Διευθύνσεις και Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ανά περιφερειακή ενότητα (άρθρο 56, ήδη 58), η δε Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής κάθε περιφερειακής ενότητας απαρτίζεται από τα τμήματα Φυτικής και Ζωικής Παραγωγής, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου, Υγείας Ζώων, Κτηνιατρικής Αντίληψης, Φαρμακοεπαγρύπνησης και Ελέγχων, Κτηνιατρικής Δημόσιας Υγείας, Γραμματειακής Υποστήριξης, κατά τόπους Αγροτικά Κτηνιατρεία (πέντε) και το Γραφείο Γεωργικής Ανάπτυξης ΧΧΧ – ΧΧΧ – ΧΧΧ (άρθρο 61, ήδη 63). Σχετικά με τους Προϊσταμένους των οργανικών μονάδων ορίζεται ότι προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων, προϊστάμενοι Διευθύνσεων και προϊστάμενοι Τμημάτων επιλέγονται, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, υπάλληλοι κατηγοριών και κλάδων, όπως αποτυπώνονται στα περιγράμματα θέσεων εργασίας (άρθρο 83 της 66313/2017 απόφασης), ήδη δε ότι προϊστάμενοι των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ορίζονται υπάλληλοι των κλάδων ΠΕ Γεωτεχνικών ή ΤΕ Τεχνολόγων Γεωπονίας ή ΤΕ Τεχνολόγων Τροφίμων (άρθρο 85 της 37419/2018 απόφασης).

4. Στην υπό κρίση υπόθεση, από τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής, προκύπτουν τα ακόλουθα: Στις 31.12.2017 συνταξιοδοτήθηκε ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Δυτικού Τομέα ΧΧΧ της Περιφέρειας ΧΧΧ. Καθήκοντα αναπληρωτή προϊσταμένου από 1.1.2018 άσκησε η ΧΧΧ, υπάλληλος κλάδου ΠΕ Γεωτεχνικών με βαθμό Α΄, Προϊσταμένη του Τμήματος Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της ίδιας Διεύθυνσης, που είχε ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τους λοιπούς ομοιόβαθμους προϊσταμένους Τμημάτων της ίδιας Διεύθυνσης. Κατόπιν της 876/12.3.2018 αίτησης της ανωτέρω, για να της καταβληθεί το επίδομα θέσης ευθύνης (αναπληρώτριας) Προϊσταμένης Διεύθυνσης, για το χρονικό διάστημα από 1.1.2018 μέχρι 31.7.2018, εκδόθηκε το ήδη ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής.

5. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες νομικές σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η φερόμενη ως δικαιούχος του ελεγχόμενου τίτλου, η οποία άσκησε καθήκοντα αναπληρώτριας Προϊσταμένης Διεύθυνσης της Περιφέρειας ΧΧΧ, κατά τα προαναφερόμενα, μη νομίμως άσκησε τα καθήκοντα αυτά χωρίς να οριστεί Προϊσταμένη με απόφαση του αρμόδιου οργάνου (Περιφερειάρχη ή άλλο νομίμως προβλεπόμενο όργανο). Συνεπώς, η εντελλόμενη δαπάνη στερείται κατ’ αρχήν νομίμου ερείσματος. Περαιτέρω, όμως, λαμβάνοντας υπόψη ότι η δικαιούχος του χρηματικού εντάλματος, υπάλληλος, εκπαιδευτικής κατηγορίας ΠΕ, με βαθμό Α΄, και αρχαιότερη μεταξύ των ομοιοβάθμων της Προϊσταμένων Τμημάτων στην ίδια Διεύθυνση, ήταν η μόνη στην οποία επιτρεπόταν να ανατεθούν καθήκοντα προϊσταμένου κατ’ εφαρμογή του εδαφίου α της παραγράφου 1 του άρθρου 87 του υπαλληλικού κώδικα, λόγω προβαδίσματος με βάση τα δύο σχετικώς τιθέμενα κριτήρια που εφαρμόζονται σε περίπτωση ορισμού προϊσταμένου χωρίς το αρμόδιο όργανο να ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια, το Κλιμάκιο κρίνει ότι χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των ισχυουσών διατάξεων, τα αρμόδια όργανα θεώρησαν ότι η αναπλήρωση επέρχεται αυτοδικαίως χωρίς να εκδοθεί σχετική απόφαση ορισμού προϊσταμένου.

6. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη δεν είναι νόμιμη, ωστόσο, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί λόγω συγγνωστής πλάνης, αν δεν είχε λήξει το οικονομικό έτος 2018, τον προϋπολογισμό του οποίου βαρύνει.

Για τους λόγους αυτούς

Αποφαίνεται ότι το 1189 χρηματικό ένταλμα πληρωμής, οικονομικού έτους 2018, της Περιφέρειας ΧΧΧ, ποσού 1284,86 ευρώ, δεν πρέπει να θεωρηθεί λόγω λήξης του οικονομικού έτους.

ΠΗΓΗdimosnet.gr
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ